این ایل خود را از بازماندگان «زو» فرزند طهماسب و از تخمه فریدون می داند(ترجمه تاریخ طبری، صص46-45)
«زو» که در اوستا به صورت «uzava» آمده است به معنی یاری کننده می باشد؛ «له» در اصطلاح محلی پسوند تحبیب و در بعضی موارد تصغیر است چون روزگار حکمرانی (زو) ایام عدل و داد و صلح ایران و توران و اقدام آرش کمانگیر بوده است.

مراتع ییلاقی عشایر ایل زوله در مناطقی همچون صحنه، کنگاور، سنقر و ... است. تعدادی از طوایف این ایل ناشناخته، مدتی از سال را در مراتع گرمسیری خود در شهرهای همچون مهران، دهلران و شهرستان ایوان غرب واقع در استان ایلام سپری می کنند. مردمان ایل، به گویش لکی که یکی از گویش های زبان کردی است صحبت می کنند و.

ایل ذوله یا زوله آن طور که مرحوم پدر بزرگم تعریف میکرد از ایلات بزرگ منطقه کرمانشاهان بوده است و همگی از رزم آوران و دلاورانی بوده اند که به حکومت مرکزی سرباز و باج نمی دادند.
ایل یک پارچه و بزرگ و هر ساله در حال ییلاق و قشلاق بود و با تفنگچی ها و مردان و زنان غیورش حمایت میشد
البته شغل اصلی عده ای از تفنگچی های این ایل همچون عین علیخان و گروهش و چند گروه دیگر ، اسکورت کاروانها تا مقصد بود تا کاروان ها و مسافران از شر دزدان و خطرات راه محافظت کنند و به همین سبب با اکثر مناطق ایران و کوهها و دشتها و راهها به خوبی آشنا بودند.
تا اینکه در زمان رضا خان اصلاحات اراضی ، مردم این ایل را که پرجمعیت و متراکم شده بود تشویق کرد تا داوطلبانه و یا بعضا به زور به سایر مناطق و حاصلخیز کشور کوچ کنند و دور از انصاف است که این حرکت را از رضا خان کبیر ، انقلاب سفید نگوییم تقریبا تمام ساکنان ایل در بهترین و حاصلخیزترین زمین ها مستقر شدند ازجمله:

جنوب خراسان و مشهد
دره زوله در مرز میان استان مرکزی و لرستان (نزدیکی ازنا)
همدان
کردستان
ایلام
شیراز
ایوان غرب
سومار
صحنه و کنگاور
دره زوله چای ( چای در زبان ترکی به معنای رودخانه) سلماس در آذربایجان غربی

در دهه 50 و 60 مهاجرت عده ای هم به تهران باعث هرچه بیشتر پراکنده شدن این ایل در جای جای کشور گردید و در این میان گویش لکی به علت اختلاط با سایر اقوام ایرانی رفته رفته به فارسی و ترکی بختیاری و گاپله ای و لری نزدیک شد.

با سلام

از کلیه عزیزان دعوت به عمل می آید در صورت داشتن مطالبی درباره ایل ذوله با دادن ایمیل ما را کمک نمایید.

با تشکر

خدانگهدار

دراستان كرمانشاه 14 ايل و يك طايفه مستقل وجود دارد : ايل كلهر، سنجابي، قلخاني ، بان زرده ، كرند ، گوران ، جاف ، ثلاث باباجاني ، پايروند و طايفه مستقل عثمانوند و ايلات جمهور، تركاشوند ، زوله و زنگنه و بالاوند زردلان  که به خارج از استان كوچ مي‌كنند .

یکی از ایل های ناشناخته استان کرمانشاه ایل زوله می باشد و کمتر از سایر ایل ها و طوایف استان مورد مطالعه و  تحقیق قرار گرفته و شاید بتوان گفت که در این باره کاری صورت نگرفته است.

وجه تسمیه: «زوله»(zulæ) که منشاء اصلی هسته های اولیه طایفه آنها، شهرزول یا به روایتی شهر زول بوده است و به همراهی ایل زنگه به این سو آمده اند. این ایل خود را از بازماندگان «زو» فرزند طهماسب و از تخمه فریدون می داند(ترجمه تاریخ طبری، صص46-45) .

«زو» که در اوستا به صورت «uzava» آمده است به معنی یاری کننده می باشد؛ «له» در اصطلاح محلی پسوند تحبیب و در بعضی موارد تصغیر است چون روزگار حکمرانی (زو) ایام عدل و داد و صلح ایران و توران و اقدام آرش کمانگیر بوده است.

مراتع ییلاقی عشایر ایل زوله در مناطقی همچون صحنه، کنگاور، سنقر و ... است. تعدادی از طوایف این ایل ناشناخته، مدتی از سال را در مراتع گرمسیری خود در شهرهای همچون مهران، دهلران و شهرستان ایوان غرب واقع در استان ایلام سپری می کنند. مردمان ایل، به گویش لکی که یکی از گویش های زبان کردی است صحبت می کنند.

یکی از مردان عشایری طایفه شه نظر، اظهار داشت که مرتع گرمسیری ما در منطقه سومار واقع شده و در گذشته که کوچ به صورت سنتی بود حدود 40 الی 50 روز طول می کشید تا به مراتع گرمسیری خود در سومار وارد شویم. اما امروزه با کمک وسایل موتوری در عرض چند ساعت وسایل زندگی و دام های خود را به این مراتع منتقل می کنیم. زمان تعیین شده جهت ورود عشایر زوله به مراتع گرمسیر خود در منطقه سومار از 16 آذر می باشد و آنها بعد از تاریخ13 فروردین می بایست اقدام به کوچ کنند. مسیر حركت تعدادی از تیره های ایل زوله از ییلاق(صحنه و کنگاور) به گرمسیر(سومار) عبارتست از : كوه امروله(æmrulæ) - صحنه - كرمانشاه - شاه‌آباد – قلاجه(qlājæ) – چه م ایوان(čæm) - سومار و دشت‌ بان میل (bānmil)و كره پو(kæræpu)

 

                                                                       ايل بزرگ زوله

 

 

حكــمي نويسا والي(پيشكوه) بحر و بَر           نازارِعزيز له چاو عزيز تر
 اردو كـــشي كن لشكر بين جم                     تا و شيخ عزل بي زياد وكم 
شــش هزار نفر تفنگچي سوار                      چيونه پور ويد كيد وسپادار
حكـــمي نويسا نظر علي خان                       پور بختيار پشتكوه لكستان
ضرب شش روزه له قلعه گيلان                       تمام حاضـــــر بون جمع دلـيران
ي طرف نيوسا شيرخان صمصام(سنجابي)      فتاح بيگ جاف شير خوش كلام
كرند وگوران هر دوكن ابـــلاغ              مردان جنگي درون پر لــــه داغ
با ورين نـــصف اردو شش هزار                       مردان جنگي تفنگچي ســــــوار
لو دما نيوســــا خانـــان ايوان             سراو و سرتنگ پيدان بود عيان
مردان ايوان كــــــلي سـراســر                       بيداغ بكيشــــون يك هزار نفر
حكــمي نيويسا توشمال صي عباس              طايــــفه قوليوند مردان نامخاص
مردان جنــــگي تفنگچي ســوار                     تمام داخل بــــون و اردو هزار
حكمي نويسا خانان خمــــــان                       اخوي صفر مرد روي ميدان
تفنگچي سوار منشي يكــــسر                     فردا حاضر بون و اردو لشكر
ابلاغ كن تمام طايفه اربه خور                        شيران جنگي مردان ،دلاوَر
لو دم ابلاغ دن طايفه منصور              عزيز يوز باشي له دعوا مشهور
محمود وقاسم كمر شاوازخان                        كله پا ،قوچمي سالار سالاران
سالار سلطان منصور لشكر              مرد كله جوب تماماً يكســــر
حكمي نويسا پي تنگ شوان                        قلعه زويري پيدان بو عيان
تهيه وتدارك بوينـــو وكام                   اردو جـــم بكن سواره نظام
حكمي نويسا شـيران كرگا                سالار سالاران مشهور له دعوا
سواره ويــتان تمام كن خور               بيون و پيش جنگ وجلو لشكر
گرگيـــن وقادر كريم وقباد                   بگزاده گيلان كُل بان وامداد
نامدار فتا بگ له دعوا مشهور                    ويش تدارك كي پري شر وشور
سواره گيلان تماماً يكـــــسر              فردا حاضر بون واردو لشكر
طايفه پيرگه ناصــــــر احمد                مايخان وصفر شيران ســـرحد
طيپ شيرزادي عظيم وجوهر                         عزيز آقا خان داوي دلاور
سواره ويتان تمام بدن سان                          تمام حاضر بون واردو گيلان
اعلان دا تمام وگيشت سرداران                      كدخدا عليمحمد(ريوتوند)مرد روي
ميدانعزيز و امين چيون شيران نر                         علي رضا وني يك له يك برتر
لــو دما فرما قوچي كن خور               ضيــــغم ضيغمان له بي خور
فرما ودبـــــير داناي اميدي                 بنويس وشيران تخمه رشيدي
ماي بگ ومنصور وينه تهمتن              هر دو سپادار بكيشون قوشن
قباد، خانه بگ ،حمه رشيدپور                                    دوريش دبيرِ له عالم مشهور
پور مير آخور مصطفي زرگوش                        له دشمن بي باك له ميدان خروش
سواره زرگوش گيشت بكن خور                     ويد له سر سان بيد وينه شير نر
فرما شاطري پريم كن خور                            پي ايل راون صارم لشكر
نويسا صارم له مرگ بي خور                         آماده ويت كيد چيون شيران نر
صارم عشاير ويت بكر حاضر                           امروز بخروشه جيور وينه نادر
حيدر خان ذوله سيف لشكرن                                    اطلاع دن وپي ايو بي خورن
هواس غلام ايل بيگي جمير                          پور نقدعلي مرد با شمشير
سواره ذوله جمير كن خور                             طايفه تركاش جمع بكن لشكر
فرما يك نامه اب طلا خط                               چني خانمحمد فتح سلطنت
ايل همه وند له پا تا و سر                             مردان جنگي شير دلاور
چيون روز عاشور،صاراي كربلا                        گيلان هات و تنگ له سرمه سپا
چيون درياي جيحون پر بي له لشكر                سي پـــــــنج هزار مرد دلاور
بوينه تگرگ واده نوبهـــــار                  شيرا سرحد نداشتن قـــــــرار
جوق جوق وطيپ طيپ آما وگيلان                  گيلان مــــوج مدا له نره شيران
طيپي كاظم خاني شـــــيران پر فن                 له روز دعوا وينــــــه تهمتن
طيپي هارون آبادصاحب عقل وهوش               له عرصه ميدان دايم هان له جوش
طيپي له ايوان خانــــــان كبير                        شيران نــــــيكو مردان دلير
طيپي كله جوب مردان پر پوش                      له عرصه ميدان آمان نخروش
طيپي له گرگي طيپي كمر زرد                       طيپي له شوان شيران نبرد
طيپ زنگنه ايل هرســـــــــــم                         صاحب تفنگچي شيران ارقم

ذوله در یک نگاه

ذوله کلمه ای عربی می باشد که با توجه به معنی ذو که از اسما خمسه می باشد به معنی صاحب و در اصطلاح ذوله یعنی صاحب کرامت، بزرگی، شرافت و عزت می باشد.

ایل ذوله

ایل که شاید تقسیم ایل قبل از تقسیمات جغرافیایی بهمعنی خاص بوده است که پیشینه ای دیرینه دارد و ایل ذوله یعنی گروهی که دارای معانی فوق بوده اند که متاسفانه بعضی اقدام به حذف آن از شهرت خود نموده اند.

سکونت در ایران در استانهای کرمانشاه، تهران، خرم آباد، ایلام، شیراز، قم، اصفهان و کردستان به طوری که حتی در بعضی از استانها  حدودا 20% از جمعیت ایل ذوله می باشند.

تاریخچه فرهنگی:

از نظر فرهنگی دارای سابقه فرهنگی طولانی می باشد به طوری که با توجه به معنی اصطلاحی آن که مصداق هم دارد مردمی با عزت و شرافت و فرهنگ و علم و ادب و دلیر و شجاع و معتقد بوده اند که حتی حدود 500 سال پیش با پای پیاده مشرف به حج شده اندو همچنین دارای گویش خاص و فرهنگ و رسوم مخصوص بوده که حتی اقوام دیگر هم از این استفاده کرده اند.

جایگاه علم در بین ایل ذوله:

علم در بین این قوم جایگاه خاصی دارد به طوری که در هر زمان اشخاصی سرآمد در مباحث علمی از قدیم وجود داشته است و اکنون هم شخصیت های علمی که صاحب نظر در بعضی از علوم هستند و دارای کتاب و مقالات علمی فراوانی در زمینه های گوناگون و مدارج علمی بالایی می باشند.

دیدگاه اقتصادی:

معاش از راه حلال و کار و کوشش و کمک به دیگران در بین این قوم مرسوم می باشد.

لطفا پیشنهادات و نظرات خود را درباره ایل نامدار ذوله مرقوم فرمایید.

با تشکر از بزرگان ایل نامدار ذوله